Image description
Image description


ወንጌል እንታይ ማለት እዩ? ድሕረ ባይትኡኸ?

ትሕዝቶ ወንጌል እንታይ እዩ? ሓላፍነትናኸ?

ጳውሎስ ካልእ ወንጌል ምባሉ እንታይ እዩ? ካብቲ ሓቀኛ ወንጌልከ ብምንታይ ንፈልዮ?

ዝብሉ ቀንዲ ተዋሳእቲ ሕቶታት ንምላሽ ተኸታተልቲ መልእክትታትና እዮም። ነዚ ከመዚ ዝበለ ሕቶታት ቅኑዕ መላሽ ንምርካብ ዳህሳስና ኣብ ሓደ እምነ ጽሑፍ ከይተወሰነ ኣብ ብሉይን ሓድሽን ኪዳን ዝተዘርገሐ ኮይኑ ብቅደም ተኸተል ውጽ ኢት መጽናዕትና ከምዚ ዚስዕብ ይመስል። ቅድሚ ናብቲ ትንታነ ምኻደይ ግና ቀንዲ ዕላማ ትምህርታዊ መልእኽትና እዚ እዩ።

1)     ወንጌል ሓቂ  ካብ ካል እ ወንጌል ፈሊና ክንፈልጦ

2)    ወንጌል ሓቂ ክንነብሮ

3)    ወንጌል ሓቂ ክንነግሮ

ከም ክፍልታት ትምህርትና ከኣ

1)     ትርጉም ወንጌል ሓቂ

2)    ትሕዝቶ ወንጌል ሓቂ

3)    ኣገባብ ኣቀራርባ ወንጌል ሓቂ ኪኸውን እዩ።

ወንጌል እንታይ ማለት እዩ? እዚ ቃል እዚኸ ድሕረ ባይትኡ ካበይ ይብገስ?

ከም ናይ ቃል መጽናዕቲ መስርዑ ከነትሕዞ በታ ዳሕረይቲ ሕቶ ማለት ወንጌል ደሕረ ባይትኡ ኻበይ ይብገስ? ዝብል ንመልከቶ።

ወንጌል ዝብል ቃል ኣብ ቋንቋ ትግርኛ  ኮነ ቋንቋ እንግሊዝን ቋንቋ ግሪኽን፡ ካብ ሓድሽ ኪዳን እዩ ዚጅምር። Gospel ዝብል ቃል ብ ቋንቋ ጥንታዊ እንግሊዝ ካብ  “god-spell” ዝብል መበቆል እዩ። euvagge,lion“ዩዋንገሊዮን” እትብል ቃል ቋንቋ ግሪኽ ኣብ  ሓድሽ ኪዳን ጥራይ እያ ተገሊጻ እትርከብ። ትርጉም ሰብዓ ሊቃውንቲ ብሉይ ኪዳን (ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ እብራይስጢ ናብ ግሪኽ- ሰብትዋጂንት) ነቲ ስነ ሓሳብ ናይ euvagge,lion“ዩዋንገሊዮን” በእብራይስጢ hr'fB.   “በስራ” ዚብል ቃል፡ ትርጉሙ “ጽቡቕ ብስራት” “ብስራት” “ወረ”[1] ብኻል መልክዕ ኣቃውምኡ ኣቐሚጥዎ ይርከብ። ወንጌል
ዝብል ቃል ግና ብቋንቋ እንግሊዝ ኮነ ብግሪኽ ብቛንቋ ትግርኛውን ከይተረፈ፡ መጀመርትኡ ካብ ሓድሽ ኪዳን እዩ ሰፊሩ  እንረኽቦ። ወንጌል ዝብል ቃል ትግርኛ ካብ ቋንቋ ግእዝ ኮይኑ ነቲ ስነ ሓሳብ ናይ ወንጌል ብእብራይስጢ hr'fB.በስራ” ቃል ብቃሉ “ብስራት” ነቲ መበቆል ቃል ከኣ ካብ ቋንቋ ግሪኽ euvagge,lion“ዩዋንገሊዮን”  “ወንጌል” ብ ኣዳማምጽ ኡን ብኣቅውምኡን ወሲዱ ግቡእን ሃብታምን ትርጉም ከም ዘለዎ ክንግንዘብ ዘኽለና ይመስለኒ። 

እዛ euvagge,lion “ዩዋንገሊዮን” እትብል ቃል ግሪኽ፡ ን41 ግዜ ኣብ ናይ ግሪኽ ሓድሽ ኪዳን ተጠቒሳ ትርከብ። ብስዋሱኣዊ ኣቃውምኣ ከኣ “ስም” እያ። ኣብ ሓድሽ ኪዳን ቋንቋ እንግሊዝ NIV 69  ግዜ ብGospel  ተቶርጉማ ኣላ።  ኣብ KJV ን101 ግዜ ተጠቒሳ ኣላ።

ማቴ 4፡23የሱስ ድማ ኣብ ኵላ ገሊላ፡ ኣብ ቤት ጸሎቶም እናመሀረ ወንጌል መንግስቲውን እናሰበኸ።  ኣብ 11፡5 ንድኻታት ድማ ወንጌል ይስበኽ አሎ። ኣብ ቋንቋ ግሪኽ፡ ወንጌል ይስበኽ አሎ ዝብል ሓረግ ትግርኛ ብሓንቲ ቃል ነታ ወንጌል እትብል ቃል ድሕረ ጥብቆ ብምምላእeuvaggeli,zontaiዋንገሊዞንታይ”ብመልክዕ ግሲ ይዛረበሉ። ካብዚ እተላዕለ ቋንቋ እንግሊዝን ቋንቋ ትግርኛን ነቲ መበቆል ቃል ወንጌል ድሕረ ጥብቆ ኣላጊቦም ከም ባህሪ ቋንቋ ግሪኽ ክዋስኡ ብዘይ ምክኣሎም ነተን ክልተ ትርጉማት ጥዑም ብስራትን ወንጌልን እናኣባራረዩ ኣቃማምጣ ክጥዕሞም ከምዝኽእል ተርጉሞም ቋንቋ ትግርኛ ካብ ዘርኢ ሴማውያን ቋንቋታት ስለዝኾነ ካብ ቋንቋ እብርይስጢ ብስራት ዝብል ቃል ብቃሉ ወሲዱ ከም ስዋሳዊ ባህሪ እብራይስጢ ብስራት፡ ተበሰረ፡ ኣበሰረ፡ ዝብል ተዓጻጽፍነት ምስ ወንጌል ዝብል ቃል ነቲ ሓሳብ ከብርሆ ይፍትን።  ንኣብነትሉቃ 418  ንድኻታትከበስሮምስለዝቐብኣኒ፤  በቲሓደመልክዑማቴ 115 ንድኻታት ድማ ወንጌልይስበኽ አሎ። እዘን ክልተ ጥቕስታት ትግርኛን ሓደ ቃልግሪኽ  euvaggeli,sasqaiዩዋንገሊሳስታይ እትብል ይትርጉማ።ስለዚ ወንጌል ማለት ብስራት፡ ጽቡቅ ወረ መንግስቲ ኣምላኽ ማለት እዩ።ከም ልምዲ ውንጌል ክንብል ከሎና ነተን ኣርባዕተ ቀዳሞት መጽሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኢና እነቐድም። ብርግጽ ትሕዝቶ ወንጌል እንታይ ምዃኑ ብምርዳእ እንተበልናዮውን ካብ ሓቂ ዝረሓቅና ኣይኮንናን። ወንጌል ማቴዎስ፤ ወንጌልማርቆስ፤ ወንጌል ሉቃስ፤ ወንጌል ዮሃንስ  ከም ርዱእ ኣጻሓሕፋ ድኣ ኮይኑ  እዩ እምበር ናይ ማቴዎስ  ወንጌል ማለት ኣይኮነን። ከም ኣቃማምጣ ቋንቋ ግሪኽ “ማቴዎስ ከም ዚጸሓፎ ወንጌል” ክትባሃል ብዝበለጸ ርዱእ ምኾነ።ብጀካ እዘን እንፈልጠን ቅቡላት ቆኖና ወንጌላት ፡ ብዙሓት ካልኦትውን ብስም ወንጌል ዝተቐላቐላ ጽሑፋት ነይረን እየን። ይኹን እምበር እታ ጥንታዊት ቤተክርስትያን ቆናውንነት ዘልበሰተን ኣርባዕቲኤንኮይነን ንረኽበን። ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ ካልእወንጌል  2 ቆረ 11፡4 ገላ 1፡6 ፣7 ኣመልኪቱ ምዝራቡ፡ ናብዚ ናይ ሎሚ መልእኽትና “ወንጌል ሓቂ” ኢልና ክንዛረብ ዘተባብዓና እዩ። ኩሉ ወንጌል፡ ናይ ሓቂ ወንጌል ኣይኮነን።

ን ኣብነት ንሰብ ገላትያ ካብታ ቅንዕቲ ወንጌል ዘላገሰ ካልእ ወንጌል ንመልከቶ። ገላ 1፡6-10 ፤ 5፡1-12። ወንጌላት ነናይ ርእሶም ፍሉይ ዝገብሮም ነገራት ኣሎ። ወንጌል ዮሃንስ የሱስ መን ምዃኑ ኣመልኪቱ፡ ክንዮቲ ብስጋ ምግላጹ “ቃል ብመጀመርታ ነበረ እቲ ቃል ኣብ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቃል ኣምላኽ ነበረ” ብምባል፤መለኮትነቱ እዩ ዘዘንቱ። ብዛዕባ እዚ ሒዝናዮ ዘሎና ኣርእስቲ ብፍሉይ ኣመልኪቱ ወንጌሉ ዝጅምር ማርቆስ እዩ። ማር 1፡1 “መጀመርታ ወንጌል ናይ ጐይታና ይሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ።” እቲ ትሕዝቶኡ ከኣ ቀጺሉ የዘንቱ። ናይ ዚምጽእ ክልተ ተኸታተልቲ መልእክትታትና ከኣ ኣብኡ ዝተመስረት ክኸውን እዩ።  ብትንታነ ስነ መለኾት፡ ብሰፊሑ ምህሮ እምነት ናይ ወንጌል ዝተዛረበ ጳውሎስ እዩ። እቲ ናይ ሓቂ እምነትና ከኣ ኣብኡ ዝተመስረተ እዩ። ካልእ ስዒቡ ዚመጽእ ሕቶ ግና፡ ትሕዝቶ ወንጌል እንታይ እዩ ዝብል እዩ?

 

ትሕዝቶ ወንጌል ሓቂ

ብዛዕባ  ትሕዝቶ ወንጌል በዞም ዚስዕቡ ሓረጋት ተበጊስና ንምምልካቶም የኽእለና እዩ።

ወንጌል መንግስቲ ኣምላኽ  ማቴ 4፡23፤ 9፡35፤ 24፡14

ወንጌል ኣምላኽ ሮሜ 1፡1፤ 15፡16፤ 2ቆረ 11፡7፤ 1ተሰ 2፡2 2፡8፤ 2፡9 

ወንጌል ክርስቶስ ሮሜ 1፡16፤ 15፡19፤ 15፡29፤ 1ቆረ 9፡12፤ 9፡18፤ 2ቆረ 2፡12፤ 4፡4፤ 9፡13፤ 10፡14፤ ገላ 1፡7፤ 1 ተሰ 3፡2

ናይ ምድሓን ወንጌል  ኤፈ 1፡13

ሓይሊ ወንጌል  ሮሜ 1፡16፤ 1 ተሰ 1፡5

ወንጌለይ  ሮሜ 2፡16፤ 16፡25፤ 2 ጢሞ 2፡8 1 ተሰ 1፡5 2ጢሞ 2፡8

ትሕዝቶ ወንጌል፡ ወንጌል መንግስቲ ኣምላኽ እዩ። ወንጌል መንግስቲ ኣምላኽ፡ ወንጌል ኣምላኽ እዩ። ወንጌል ኣምላኽ፡ ወንጌል ክርስቶስ እዩ። ወንጌል ክርስቶስ፡ ወንጌል ምድሓን እዩ። ወንጌል ምድሓን ከኣ ሓይሊ ወንጌል እዩ። ነዚ እዩ ጳውሎስ ወንጌለይ ዝብሎ።

ካልኣይ ክፋል ይቕጽል

 


መብርሂ ጥቕስታት

[1] 2 ሳሙ 410 ነቲ ዘበሰረ መሲልዎስ፡ እንሆ፡ ሳኦል ሞይቱ፡ ኢሉ ዝነገረኒ፡ ብስራቱ ንምኽፋል ሒዙ ኣብ ጺቅላግ ቀተልክዎ።

2 ሳሙ 18፡20 ዮኣብ ከኣ፡ ንስኻ ሎሚ መዓልቲ ብስራት እትነግር ሰብ ኣይትኸውንን ኢኻ፡ ብኻልእ መዓልቲ ደአ ተበስር፡ ወዲ ንጉስ ሞይቱ እዩ እሞ፡ በዛ መዓልቲ እዚኣስ ኣይተበስርን ኢኻ፡ በሎ።

22ኣሒማዓጽ ወዲ ጻዶቅ ከኣ ንዮኣብ መሊሱ፡ ዝዀነ ይኹን፡ ኣነውን ደድሕሪ እቲ ኩሻዊ ኽጐዪ፡ በጃኻ፡ በሎ። ዮአብ ከኣ፡ ወደየ፡ ናይ ብስራት ዚመጸካ ነገር ዜብልካስ፡ ስለምንታይ እትጐዪ፡ በሎ።

25እቲ ዘብዔኛ ኸኣ ጸዊዑ ንንጉስ ነገሮ። ንጉስ ከኣ፡ በይኑ እንተ ዀይኑስ፡ ብስራት ኣብ ኣፉ ኣሎ፡ በለ። እናጐየየ ድማ ቐረበ።

7እቲ ዘብዔኛ ድማ፡ ንአይሲ ጒያ እቲ ቐዳማይ ከም ኣጓይያ ኣሒማዓጽ ወዲ ጻዶቅ መሲሉ ይረአየኒ፡ በለ። ንጉስ ከአ፡ ንሱስ ሕያዋይ ሰብ እዩ፡ ጽቡቕ ብስራት ዜምጽእ እዩ፡ በለ።

2 ነገ 7፡9 ሽዑ ንሓድሕዶም እዚ ንሕና እንገብሮ ዘሎና ቕኑዕ ኣይኰነን፡ እዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ንሳ መዓልቲ ብስራት እያ፡ ንሕና ኸኣ ስቕ ኢልና ኣሎና፡ ንግሆ ኽሳዕ ዚበርህ እንተ ጸናሕና ድማ፡ በደል ኪዀነና እዩ። ሕጂ ኸኣ ንኺድ እሞ ኣብ ቤት ንጉስ ኣቲና ንንገር፡ ተባሃሀሉ

1 Sam 4:17 እቲ መውረዪ ድማ፡ እስራኤል ኣብ ቅድሚ ፍልስጥኤማውያን ሀደሙ፡ ብዙሕ ሰብውን ተወድኤ፡ ክልቲኦም ደቅኻ ሆፍንን ፊንሃስን ከኣ ሞይቶም፡ ታቦት ኣምላኽውን ተማሪኹ፡ ኢሉ መለሰ።

ኣዋልድ ፍልስጥኤማውያን ከይሕጐሳ፡ ኣዋልድ እቶም ዘይግዙራት ባህ ከይብለንሲ፡ እዚ ኣብ ጋት ኣይትንገሩ፡ ኣብ ኣደባባያት ኣስቃሎንውን ኣይተውርዮ። 2 Sam 1:20

2 Sam 18:31 እንሆ ኸኣ፡ እቲ ኩሻዊ መጸ። እቲ ኩሻዊ ድማ፡ ካብ ኢድ እቶም ዝተንስኡኻ ዂሎም እግዚኣብሄር ሎሚ በይኑልካ እዩ እሞ፡ ንጐይታይ ንጉስ ብስራት፡ በለ



comments

           contact-

thetruthgosple@wongelhaki.com

http://www.wongelhaki.com/%E1%88%9D%E1%88%B5%E1%8A%AD%E1%88%AD%E1%8A%90%E1%89%B5